Bảo hộ sở hữu trí tuệ: “Chìa khóa” hút vốn dược phẩm phát minh

Tại buổi trao đổi về SHTT trong ngành dược phẩm phát minh ngày 14/5, các chuyên gia cho rằng dược phẩm phát minh là lĩnh vực có chu kỳ đầu tư dài, chi phí nghiên cứu và phát triển (R&D) lên đến hàng tỷ USD cho mỗi sản phẩm. Vì vậy, mức độ bảo hộ và thực thi SHTT thường được xem là “thước đo” niềm tin của nhà đầu tư.

Đại diện Pharma Group cho biết, khác với thuốc generic, dược phẩm phát minh đòi hỏi quá trình nghiên cứu kéo dài nhiều năm cùng hệ thống thử nghiệm lâm sàng phức tạp. Trong bối cảnh đó, SHTT không chỉ là vấn đề pháp lý mà còn là cơ chế bảo vệ thành quả nghiên cứu và duy trì động lực đổi mới sáng tạo.

Những năm gần đây, Việt Nam đã có nhiều động thái cải thiện môi trường pháp lý cho ngành dược. Sau khi tham gia EVFTA và CPTPP, quy định thuốc mới phải lưu hành 5 năm tại nước tham chiếu trước khi đăng ký tại Việt Nam đã được bãi bỏ, giúp rút ngắn thời gian tiếp cận thuốc mới.

Cùng với đó, hai tòa chuyên trách về SHTT tại Hà Nội và TP.HCM cũng được thành lập nhằm nâng cao hiệu quả xử lý tranh chấp chuyên sâu. Ngay sau khi Báo cáo Special 301 của Đại diện Thương mại Hoa Kỳ tiếp tục đưa Việt Nam vào nhóm cần theo dõi về thực thi SHTT, Chính phủ đã ban hành Công điện số 38 yêu cầu tăng cường rà soát và xử lý vi phạm.

Theo bà Nguyễn Thị Thanh Thủy, Giám đốc Pharma Group, SHTT là yếu tố quan trọng để doanh nghiệp quyết định có đưa thuốc vào Việt Nam hay không, cũng như thời điểm đưa sản phẩm ra thị trường. Các tập đoàn dược thường theo dõi sát các vụ việc vi phạm SHTT trong thời gian gần nhất để đánh giá mức độ an toàn của môi trường đầu tư.

Luật sư Lê Xuân Lộc, Giám đốc Sở hữu trí tuệ của T&G Law Firm, cho rằng Việt Nam đã có nhiều tiến bộ trong xây dựng pháp luật nhưng khoảng cách giữa quyền trên giấy và khả năng được bảo vệ trên thực tế vẫn là vấn đề đáng lưu ý.

Không chỉ tác động tới dòng vốn đầu tư, môi trường SHTT còn ảnh hưởng trực tiếp đến cơ hội tiếp cận thuốc mới của bệnh nhân. Theo Pharma Group, sau khi các rào cản về đăng ký thuốc được gỡ bỏ, nhiều loại thuốc chỉ sau 1-2 năm được phê duyệt trên thế giới đã có thể xuất hiện tại Việt Nam, thay vì phải chờ nhiều năm như trước.

Một nội dung khác được doanh nghiệp quan tâm là bảo hộ dữ liệu thử nghiệm lâm sàng. Theo các chuyên gia, đây là tài sản có giá trị lớn vì được hình thành từ quá trình nghiên cứu kéo dài và tốn kém. Nếu thiếu cơ chế bảo vệ phù hợp, động lực đầu tư cho đổi mới sáng tạo có thể bị ảnh hưởng.

Trong bối cảnh nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng tăng, các chuyên gia cho rằng việc thu hẹp khoảng trống thực thi SHTT sẽ không chỉ giúp Việt Nam thu hút thêm dòng vốn chất lượng cao vào ngành dược phẩm phát minh mà còn góp phần nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị dược phẩm toàn cầu.